Informatie over de maand Sha3baan.
Door: Sheich Mohammed Saalih al-Munajjid

Sha'baan is de naam van de achtste maand, en het wordt zo genoemd omdat de Arabieren in deze maand zich verspreidden (tasha'aba) op zoek naar water; er is ook gezegd dat zij zich verspreidden ergens om overvallen dan wel invallen te plegen. Uit verschillende overleveringen kunnen wij tevens herleiden dat Sha'baan verschijnt, of zich vertakt, tussen Radjab en de Ramadhaan. De meervoudsvorm van het woord Sha'baan is Sha'baanaat en Sha'aabeen.

Het wordt aanbevolen te vasten tijdens Sha'baan:

De moeder der gelovigen, 'Aa-ishah (moge Allaah tevreden met haar zijn), zei: "De boodschapper van Allaah (salla llaahoe 'aleihi wa sallam) was gewoon om te vasten totdat wij dachten dat hij nooit zijn vasten zou verbreken, en (hij was gewoon) niet te vasten totdat wij dachten dat hij nooit zou vasten. Ik heb de boodschapper van Allaah nooit een gehele maand zien vasten behalve in de Ramadhaan, en ik heb hem nooit meer zien vasten dan hij deed in Sha'baan." (Overgeleverd door Boekhaarie, 1833; Moesliem, 1956).

Het is tevens overgeleverd dat Oesaamah ibn Zayd (moge Allaah tevreden met hen zijn) zei: "Ik zei, 'O boodschapper van Allaah, ik zie u niet vasten in een andere maand zoals ik u zie vasten in Sha'baan.' Hij (salla llaahoe 'aleihi wa sallam) zei, 'Dat is een maand waaraan mensen geen aandacht besteden, tussen Radjab en Ramadhaan, en het is een maand waarin de handelingen opgeheven worden naar de Heer der Werelden. Ik hou ervan dat mijn daden opgeheven worden terwijl ik vast.'" (Overgeleverd door anNasaa-ie, zie Sah'eeh' at-Targhieb wa't-Tarhieb, pagina 425).

Ibn Radjab (moge Allah hem genadig zijn) zei: "Het vasten in Sha'baan is
beter dan het vasten in de Heilige Maanden, en de beste van de vrijwillige
vasten zijn die, die het meest dichtbij (verricht worden) de Ramadhaan zijn, voor of na. De status van deze vastdagen zijn zoals as-Soenan ar-Rawaatieb die verricht worden voor en na verplichte gebeden, en die gebrek in het aantal verplichte gebeden goedmaken. Hetzelfde geldt voor vastdagen die verricht worden voor en na Ramadhaan. Zoals as-Soenan ar-Rawaatib beter zijn dan andere vrijwillige vasten, zo zijn vastdagen (in de maanden) voor en na Ramadhaan beter dan vastdagen op andere tijdstippen." Het is overgeleverd in as-Sah'ieh'ayn dat Ibn 'Abbaas (moge Allah tevreden met hem zijn) dat de boodschapper van Allaah nooit een gehele maand vastte, afgezien van de Ramadhaan." (Overgeleverd door Boekhaarie, 1971; Moesliem, 1157).

Imaam Ibn H'adjar zei: "Hij (salla llaahoe 'aleihi wa sallam) verrichtte
meer vrijwillige vasten in Sha'baan dan in andere maanden, en hij was gewoon het grootste gedeelte van Sha'baan te vasten."

Eveneens, als de profeet (salla llaahoe 'aleihi wa sallam) een aantal
Soennah gebeden had gemist, of als hij (salla llaahoe 'aleihi wa sallam)
Qiyyaam al-Layl had gemist, dan maakte hij dit goed. 'Aa-ishah (moge Allaah tevreden met haar zijn) maakte voornamelijk gebruik van deze gelegenheid om verplichte vastdagen van de Ramadhaan goed te maken, die zij gemist had wegens menstruatie; gedurende andere maanden was zij te druk met de profeet, waardoor zij niet kon vasten. Wij dienen hier tevens aan te geven, dat wie enkele dagen van de Ramadhaan gemist heeft, deze dient in te halen alvorens de volgende Ramadhaan begint. Het is niet toegestaan om dit te vertragen tot na de volgende Ramadhaan, behalve in gevallen van noodzaak (zoals een geldig excuus dat voortduurt tussen de 2 Ramadhaans).

Degene die in staat is om de gemiste vastdagen goed te maken vóór de (tweede) Ramadhaan en dit niet doet, hij dient deze in te halen na de (tweede) Ramadhaan en in toevoeging hiertoe dient hij berouw te tonen en één arme persoon te voeden voor elke dag die hij gemist heeft. Dit is de zienswijze van Imaam Maaliek, Shafi'ie en Ahmad (moge Allaah hen genadig zijn).

Een ander voordeel van het vasten in Sha'baan, is dat het een soort van
training is voor de vastdagen van de Ramadhaan, in geval een persoon het moeilijk vindt om te beginnen met vasten wanneer de Ramadhaan begint; als hij vast in Sha'baan dan zal hij gewend zijn geraakt aan het vasten en zal hij zich sterk en energiek voelen wanneer Ramadhaan begint. Sha'baan is als een introductie op de Ramadhaan en het heeft een aantal aspecten die in overeenstemming zijn met de Ramadhaan, zoals het vasten, het reciteren van de Qor-aan en het geven in liefdadigheid.

Salamah ibn Soehayl was gewoon te zeggen: "De maand van Sha'baan is de maand van de recitatoren (van de Qor-aan)." Habieb Ibn Abi Thaabit was gewoon te zeggen, wanneer Sha'baan kwam, "Dit is de maand van de recitatoren (van de Qor-aan)." Wanneer Sha'baan kwam begon 'Amr ibn Qays al-Malaa'i zijn winkel te sluiten en zijn tijd te wijden aan het lezen van de Qor-aan.


Het vasten na halverwege Sha'baan:

Het is overgeleverd van Aboe Hoerairah (moge Allaah tevreden met hem zijn) dat de boodschapper van Allah (salla llaahoe 'aleihi wa sallam) zei:
"Wanneer Sha'baan half voorbij is, vast dan niet." (Overgeleverd door Aboe Dawoed, 3237; at-Tirmidhie, 738 en Ibnoe Maadjah, 1651; geclassificeerd als authentiek door Sheikh al-Albaanie in Sah'ieh'at-Tirmidhie, 590)

Deze h'adieth geeft aan dat het niet toegestaan is om te vasten na de helft
van Sha'baan. Er bestaat echter ook overleveringen die aangeven dat het
toegestaan is om in die periode te vasten. Enkele voorbeelden zijn:

Aboe Hoerairah (moge Allah tevreden met hem zijn) heeft overgeleverd dat de boodschapper van Allah (salla llaahoe 'aleihi wa sallam) zei: "Anticipeer niet op Ramadhaan door één of twee dagen te vasten voor het begint, maar als een man uit gewoonte vast, laat hem dan vasten." (Overgeleverd door Boekhaarie, 1914; Moesliem, 1082)

Het is tevens overgeleverd dat 'Aa-ishah (moge Allah tevreden met haar zijn) zei: "De boodschapper van Allah was gewoon alles van Sha'baan te vasten, hij was gewoon om Sha'baan te vasten behalve een paar dagen." (Overgeleverd door Boekhaarie, 1970; Moesliem, 1156).

Imaam Nawawi (moge Allaah hem genadig zijn) zei: "De boodschapper van Allah (salla llaahoe 'aleihi wa sallam) was gewoon alles van Sha'baan te vasten, hij (salla llaahoe 'aleihi wa sallam) was gewoon om Sha'baan te vasten behalve een paar dagen - de tweede zin geeft een uitleg van de eerste zin, en het geeft (hiermee) aan dat het woord 'alles' de betekenis draagt van 'grootste (gedeelte)'".

Deze overleveringen geven aan dat het toegestaan is om te vasten na de helft van Sha'baan, maar dit is dus enkel toegestaan voor degenen die doorgaan met vasten nadat zij aan het begin van Sha'baan waren begonnen met vasten, tevens is het toegestaan om te vasten voor degenen die een vast patroon hebben in hun vastdagen.

De geleerden van de Shafa'itische wetschool volgden al deze overleveringen en zeiden: "Het is niet toegestaan om te vasten na de helft van Sha'baan, behalve voor degenen die een gewoonlijk patroon hebben van vasten, of degenen die doorgaan met vasten nadat zij al begonnen waren met vasten aan het begin van de maand."

(Zie al-Madjmoe', 6/399-400; Fath' al-Baari, 4/129)

Imaam an-Nawawi (moge Allah hem genadig zijn) zei in Riyaadh as-Saalih'ien (pagina 412): "Hoofdstuk over het verbod op het anticiperen van de Ramadhaan door te vasten na de helft van Sha'baan, behalve door degene die doorgaat met vasten (waarmee hij begonnen is) voor de helft van de maand, of degene die een regelmatig patroon heeft van vasten, zoals het vasten op maandagen en donderdagen."

Sheikh 'Abdoel 'Aziez Ibn baaz (moge Allah hem genadig zijn) werd gevraagd over de h'adieth waarin wordt gesproken over het verbod om na de helft van Sha'baan te vasten. Hij zei: "Dit is een authentieke h'adieth zoals Sheikhal Albaanie heeft gezegd. Wat hiermee (d.w.z., de h'adieth) bedoeld wordt is dat het niet toegestaan is om te beginnen met vasten ná de helft van de maand. Echter, als een persoon bijna de hele maand vast of de hele maand, dan volgt hij de Soennah." (Madjmoe' Fataawa as-Sheikh Ibn Baaz, 15/385).

Sheikh Ibn 'Oethaymien zei in zijn commentaar op Riyaadh as-Saalih'ien
(3/394): "Zelfs als de h'adieth sah'ieh'is, het verbod erin betekent niet
dat dit (d.w.z vasten) haraam is, het is juist enkel makroeh, zoals sommige geleerden dit eruit begrepen. Degene die echter de gewoonte heeft om regelmatig te vasten dient te vasten, zelfs als het ná de helft van Sha'baan is."

[Toevoeging van Aboe Dardaa-e: Er bestaat een meningsverschil betreffende de authenticiteit van de h'adieth van Aboe Hoerairah waarin het verbod op het vasten, in de tweede helft van Sha'baan, genoemd wordt. Dit meningsverschil is te herleiden naar de meest vroege en prominente h'adiethgeleerden, die hier zeer nuttige opmerkingen over gemaakt hebben (velen hebben de h'adieth als da'ief verklaard; onder hen Imaam Ibn H'adjar, Imaam Rah'maan ibn Mahdi, Imaam Ahmad, Imaam Ibn Qoedaamah etc.). Daar er aan de andere kant ook vele geleerden zijn die deze h'adieth als sah'ieh' hebben geclassificeerd - Imaam Ibnoel Qayyim heeft in Tadhieb as-Soenan bijvoorbeeld sterk beargumenteerd waarom deze h'adieth authentiek is - heeft men getracht om vrede te sluiten tussen alle overleveringen door voorwaarden te stellen voor het vasten in het tweede gedeelte van Sha'baan - Wallaahoe A'lam].

Concluderend kan gesteld worden, dat het niet is niet toegestaan om te
vasten gedurende de tweede helft van Sha'baan, en dit is haraam ofwel
makroeh. In de volgende gevallen is echter geen sprake van een verbod of afkeurenswaardige handeling:

1) Men heeft de gewoonte om regelmatig te vasten, gezien de uitspraak van de boodschapper van Allah (salla llaahoe 'aleihi wa sallam): "Anticipeer niet op Ramadhaan door één of twee dagen te vasten voor het begint, maar als een man uit gewoonte vast, laat hem dan vasten." (Overgeleverd door Boekhaarie, 1914; Moesliem, 1082)

2) Men heeft een aantal dagen van de eerste helft van Sha'baan gevast en
wenst tevens een aantal dagen van de tweede helft van Sha'baan te vasten.

[Toevoeging Aboe Dardaa-e: Er is geen h'adieth overgeleverd waarin wordtgeboden om de vastdagen in Sha'baan achter elkaar te verrichten, zoals dit ook niet verplicht is voor de vastdagen van Shawwaal, de maand na deRamadhaan. - Wallaahoe A'lam].

3) Men vast met de intentie om een belofte te vervullen; om een gemiste dag van de vorige Ramadhaan in te halen, of men vast ter compensatie (kafaarah), etc. Het vasten voor deze aspecten is volgens de meerderheid van de geleerden toegestaan.

Wanneer een van de bovenstaande 3 scenario's zich voordoet mag men dus wél vasten in de tweede helft van Sha'baan!


Waarom wordt het afgeraden om kort voor de Ramadhaan te vasten?

Ten eerste dient men af te zien van het vasten van deze dagen (vlak voor de Ramadhaan) opdat er geen dagen aan de Ramadan toegevoegd worden die er geen onderdeel van zijn. Vasten op de dag van 'Eid is verboden om dezelfde reden; (wij vasten dus niet) opdat wij niet in dezelfde val lopen als de Lieden van het Boek, zoals zij zelf aspecten toevoegden aan het vasten naargelang hun opwellingen en lusten.

Om dezelfde reden is het verboden om te vasten op "de dag van de twijfel". 'Ammaar (moge Allah tevreden met hem zijn) zei: degene die vast op deze dag is ongehoorzaam geweest Aboe-l Qaasim (d.w.z. de profeet)".

De "dag van twijfel" is een dag waarop de mensen niet zeker weten of het wel of geen Ramadhaan is, (dit is zo) wanneer het nieuws van het zien van de halve maan afkomstig is van iemand wiens woord niet geaccepteerd kan woorden. Wat betreft een bewolkte dag, sommige geleerden zeiden dat dit tevens een "dag van twijfel is" en zij zeiden dat het vasten op deze dag niet toegestaan is; dit is de mening van de meerderheid van de geleerden.

[Toevoeging Aboe Dardaa-e: Hierbij is het tevens belangrijk om toe te voegen dat het verboden is om te vasten op "de dag van de twijfel" met de intentie om op de veilige kant te zitten!]

Ten tweede dienen wij een onderscheid te maken tussen verplichte vastdagen en vrijwillige vastdagen, want het is in de Islaam voorgeschreven om een onderscheid te maken tussen verplichte en vrijwillige handelingen. Om deze reden is het verboden om te vasten op de dag van 'Eid en de profeet verbood eveneens om na een verplicht gebed direct het vrijwillig gebed te laten volgen, tenzij het was afgesloten met de salaam of door te spreken; dit gold vooral voor het Soennah gebed voor Fadjr - het is voorgeschreven om een duidelijk verschil te maken tussen dit (vrijwillige) gebed en het verplichte gebed. Om deze reden is het tevens voorgeschreven om het vrijwillige gebed thuis te bidden en hierna te gaan liggen.


Sommige onwetende mensen denken dat de reden waarom wij niet vasten vlak voor Ramadhaan, is zodat wij kunnen eten en onze lusten kunnen stillen voordat we ons dat verbieden door te vasten. Dit is een fout die voortkomt uit onwetendheid van de persoon die dit denkt.


En Allah weet het beste